Tydzień o Przeciwdziałaniu Przemocy Rówieśniczej 2026. Poradnik dla uczniów
Przemoc to nie żart. Masz prawo czuć się bezpiecznie!
Przemoc może wydarzyć się w szkole, w drodze do niej, podczas spotkań ze znajomymi, a także w internecie. Nie zawsze wygląda tak samo. Czasem jest to popychanie, bicie czy niszczenie rzeczy, ale równie często może przybierać formę wyśmiewania, obrażania, wykluczania z grupy, publikowania kompromitujących zdjęć czy wysyłania obraźliwych wiadomości.
Nie każda sytuacja konfliktowa jest przemocą, ale każda sytuacja, w której ktoś celowo krzywdzi, poniża, zastrasza lub wyklucza drugą osobę, wymaga reakcji.
Jak może wyglądać przemoc rówieśnicza? Możesz mieć z nią do czynienia, gdy ktoś:
- popycha, szarpie, bije lub kopie,
- zabiera albo niszczy Twoje rzeczy,
- wyzywa, obraża, ośmiesza lub poniża,
- rozpowszechnia plotki na Twój temat,
- celowo wyklucza Cię z grupy i namawia innych, aby Cię ignorowali,
- grozi Ci lub szantażuje Cię,
- publikuje Twoje zdjęcia, nagrania lub informacje bez Twojej zgody,
- tworzy obraźliwe profile, memy lub komentarze na Twój temat,
- wysyła Ci obraźliwe wiadomości,
- zmusza Cię do zrobienia czegoś, czego nie chcesz,
- wykorzystuje przewagę grupy, aby Cię zastraszyć lub upokorzyć.
Jeżeli ktoś Cię krzywdzi, nie musisz radzić sobie z tym samodzielnie. Możesz czuć złość, strach, wstyd, bezradność albo nie wiedzieć, co zrobić. Wszystkie te reakcje są zrozumiałe. Proszenie o pomoc nie jest donoszeniem. Jest dbaniem o swoje bezpieczeństwo. Jeśli jesteś osobą doświadczającą przemocy Nie musisz samodzielnie rozwiązywać sytuacji ani „odgryzać się” sprawcy.
Możesz:
1. Powiedzieć o tym zaufanej osobie (rodzicowi, wychowawcy, psychologowi, pedagogowi lub innemu nauczycielowi);
2. Zachować dowody, jeśli przemoc odbywa się w internecie (wiadomości, screeny, zdjęcia, nagrania, linki);
3. Nie odpowiadać przemocą na przemoc;
4. Zablokować sprawcę w mediach społecznościowych lub komunikatorze, jeśli jest to bezpieczne;
5. Powiedzieć dorosłemu, jeśli sytuacja się powtarza albo czujesz się zagrożony/zagrożona.
Nie musisz czekać, aż sytuacja stanie się „wystarczająco poważna”, żeby poprosić o pomoc.
A jeśli jesteś świadkiem przemocy? To, co robisz jako świadek, może mieć ogromne znaczenie. Nie musisz samodzielnie konfrontować sprawcy. Możesz:
- powiedzieć dorosłemu, co widziałeś/widziałaś,
- wesprzeć osobę, która została skrzywdzona,
- nie udostępniać dalej kompromitujących zdjęć, filmów czy wiadomości,
- nie lajkować i nie komentować treści, które kogoś poniżają,
- nie dołączać do grupy osób wyśmiewających jedną osobę,
- jeśli sytuacja jest niebezpieczna- odejść i natychmiast wezwać pomoc osoby dorosłej.
Osobie, która doświadcza przemocy możesz powiedzieć:
„Widziałem, co się stało. To nie było w porządku. Chcesz, żebym poszedł z Tobą do psychologa albo wychowawcy?”
Czasami właśnie jedna osoba, która zdecyduje się zareagować, może przerwać mechanizm przemocy.
A jeśli to Ty kogoś krzywdzisz?
Może się zdarzyć, że zachowałeś/zachowałaś się w sposób, który przekroczył czyjeś granice. Możesz być wtedy zły/zła, zawstydzony/zawstydzona albo nie wiedzieć, jak wyjść z sytuacji. To, że zrobiłeś/zrobiłaś coś niewłaściwego, nie oznacza, że jesteś „złym człowiekiem”. Oznacza natomiast, że warto wziąć odpowiedzialność za swoje zachowanie i je zmienić.
Możesz:
- zatrzymać przemoc,
- przeprosić,
- naprawić wyrządzoną szkodę, jeśli jest to możliwe,
- porozmawiać z psychologiem, rodzicem, nauczycielem lub innym zaufanym dorosłym,
- zastanowić się, co uruchamia Twoje zachowanie i jak następnym razem zareagować inaczej.
Proszenie o pomoc dotyczy również osób, które krzywdzą innych. Pamiętaj, że internet też jest prawdziwy. To, co dzieje się w sieci, może bardzo mocno wpływać na życie poza ekranem. Jeśli ktoś publikuje Twoje zdjęcie bez zgody, wyśmiewa Cię w grupie, wysyła groźby albo tworzy obraźliwe treści na Twój temat zastosuj metodę SZZP:
STOP: Nie odpowiadaj agresją i nie przesyłaj dalej obraźliwych treści.
ZAPISZ: Zrób screenshot i zachowaj wiadomości, zdjęcia, nagrania lub linki.
ZGŁOŚ: Skorzystaj z funkcji zgłaszania treści na platformie.
POWIEDZ: Poinformuj rodzica, wychowawcę, psychologa, pedagoga lub innego zaufanego dorosłego.
Pamiętaj: usunięcie wiadomości nie zawsze oznacza, że problem zniknął. Warto zachować dowody.
Do kogo możesz się zgłosić w naszej szkole? Jeśli coś Cię niepokoi, możesz porozmawiać z:
- wychowawcą klasy,
- psychologiem szkolnym,
- pedagogami szkolnymi,
- nauczycielem, któremu ufasz,
- dyrektorem lub wicedyrektorem szkoły.
Nie musisz mieć gotowego rozwiązania. Wystarczy powiedzieć, co się dzieje. Razem można zastanowić się nad kolejnymi krokami.
Potrzebujesz pomocy poza szkołą?
Jeśli chcesz porozmawiać anonimowo i bezpłatnie lub potrzebujesz natychmiastowego wsparcia poza godzinami pracy szkoły, możesz skorzystać z poniższych numerów infolinii:
- 800 12 12 12 - Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka,
- 116 111 - Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży.
Możesz skontaktować się z konsultantami, gdy przeżywasz trudną sytuację, czujesz się samotnie, ktoś Cię krzywdzi albo po prostu potrzebujesz z kimś porozmawiać.
W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod 112.
Pamiętaj:
- Nie jesteś sam.
- Przemoc nie jest Twoją winą.
- Masz prawo do szacunku i bezpieczeństwa.
- Masz prawo powiedzieć „nie”.
- Masz prawo poprosić o pomoc.
- Jeśli widzisz przemoc- nie musisz być obojętny/obojętna
Reagowanie to nie donoszenie. Reagowanie to troska o bezpieczeństwo.