Nieśmiałość- skąd się bierze i jak sobie z nią radzić?
Nieśmiałość to cecha, która dotyczy wielu uczniów zarówno w młodszych, jak i starszych klasach. Czasem bywa odbierana jako „zamknięcie się w sobie” lub „niechęć do kontaktów”, ale w rzeczywistości wynika z naturalnych reakcji ciała i emocji. Warto wiedzieć, że nieśmiałość nie jest wadą, ale jest jedną z cech, nad którą można pracować i z którą da się dobrze funkcjonować. Nieśmiałość to uczucie napięcia, skrępowania lub lęku w różnych sytuacjach towarzyskich, szczególnie wtedy, gdy trzeba coś powiedzieć lub zrobić przy innych. U niektórych pojawia się tylko czasami (np. podczas prezentacji w klasie), a u innych częściej (np. w rozmowie z nowymi osobami).
Typowe objawy nieśmiałości mogą obejmować zaczerwienienie twarzy, trudność z utrzymaniem kontaktu wzrokowego, cichą mowę, unikanie rozmów i kontaktów społecznych, napięcie i stres w nowych sytuacjach. Istotny jest również fakt, że nie ma jednej przyczyny, co oznacza, że zazwyczaj wynika z kilku czynników takich jak np. temperament (niektórzy z natury są spokojniejsi i ostrożniejsi w kontaktach z ludźmi), doświadczenia życiowe (np. krytyka ze strony rówieśników, trudne sytuacje społeczne, niska samoocena), wychowanie (niektóre osoby dorastają w otoczeniu bardziej zachowawczym i rzadziej ćwiczą kontakty społeczne) czy przekonań o sobie (np. inni ocenią mnie negatywnie). Należy także podkreślić, że cecha ta nie wynika z braku inteligencji czy umiejętności, a osoby nieśmiałe często są wrażliwe, empatyczne, spostrzegawcze i potrafią budować wartościowe relacje. Nieśmiałość sama w sobie nie jest problemem ani zaburzeniem. Staje się trudnością dopiero wtedy, gdy utrudnia codzienne funkcjonowanie (np. uczeń ma trudność z poproszeniem nauczyciela o pomoc, zawarciem znajomości czy udziałem w zajęciach).
Dobra wiadomość jest taka, że nad nieśmiałością można pracować! J
Oto kilka sposobów:
- Małe kroki- zamiast stawiać sobie trudne zadania („od jutra będę odważny!”), warto robić drobne rzeczy: zadać jedno pytanie w klasie, zagadać do jednej osoby, podnieść rękę na lekcji.
- Ćwiczenie rozmowy- rozwijanie umiejętności społecznych działa jak trening, bo im częściej próbujemy, tym łatwiej wychodzi. Pomocne mogą być np. rozmowy z rówieśnikami na wybrany temat, czy przygotowanie się do wystąpienia.
- Zauważanie mocnych stron- każdy ma talenty, atuty i warto je odkrywać, a nie porównywać się do innych.
- Oddychanie i techniki relaksu- głębokie oddychanie pomaga uspokoić napięcie organizmu w stresujących sytuacjach.
- Rozmowa z psychologiem- jeśli nieśmiałość mocno przeszkadza w szkole, warto zgłosić się do psychologa szkolnego, bo to bezpieczne miejsce, gdzie można uzyskać wsparcie.
Nieśmiałość jest naturalną częścią osobowości wielu osób. Nie musi nas ograniczać i jeśli uczymy się ją rozumieć oraz budować pewność siebie krok po kroku, może stać się tylko jedną z cech, a nie przeszkodą. Najważniejsze to pamiętać, że każdy rozwija się w swoim tempie, a proszenie o pomoc i wsparcie jest oznaką dojrzałości, nie słabości.
Izabela Widawska-Loba