Depresja
Depresja jest jedną z najczęściej występujących chorób psychicznych na świecie. Szacuje się, że w ciągu życia może dotknąć znaczną część populacji, niezależnie od płci, wieku czy statusu społecznego. Mimo coraz większej świadomości społecznej, depresja wciąż bywa mylona ze „złym humorem” lub „lenistwem”, a osoby jej doświadczające mierzą się ze stygmatyzacją i niezrozumieniem. Depresja to zaburzenie afektywne (nastroju), które wpływa na sposób odczuwania emocji, myślenia oraz funkcjonowania człowieka i jest to złożony stan chorobowy obejmujący zarówno psychikę, jak i ciało. Objawy mogą mieć różne nasilenie i utrzymywać się przez dłuższy czas. Ważne jest, aby odróżnić depresję od krótkotrwałego obniżenia nastroju, które jest naturalną reakcją na trudne wydarzenia.
Do najczęstszych objawów depresji należą m.in.:
- utrzymujący się przez większą część dnia smutek lub poczucie pustki,
- utrata zdolności odczuwania przyjemności,
- spadek energii, poczucie zmęczenia,
- trudności z koncentracją i zapamiętywaniem,
- zaburzenia snu (bezsenność lub nadmierna senność),
- zmiany apetytu i masy ciała,
- poczucie winy, bezwartościowości lub bezradności,
- myśli rezygnacyjne lub samobójcze.
Depresja nie ma jednej przyczyny. To choroba o podłożu wieloczynnikowym, w której przeplatają się:
- Czynniki biologiczne – m.in. zaburzenia w funkcjonowaniu neuroprzekaźników (np. serotoniny, noradrenaliny, dopaminy), predyspozycje genetyczne oraz zmiany hormonalne.
- Czynniki psychologiczne – np. niska samoocena, wysoka wrażliwość, style radzenia sobie oparte na unikaniu lub perfekcjonizmie.
- Czynniki środowiskowe i stresowe – utrata bliskiej osoby, choroba przewlekła, przemoc, izolacja, przewlekły stres, a w przypadku młodzieży także presja szkolna i społeczna.
Istotny jest również fakt, że coraz częściej depresję diagnozuje się u dzieci i nastolatków, a ich objawy mogą różnić się od tych obserwowanych u dorosłych. Zauważono, że w tej grupie wiekowej częściej pojawiają się:
- drażliwość i wybuchy złości,
- dolegliwości somatyczne (np. bóle brzucha, głowy),
- wycofanie społeczne,
- trudności w nauce i spadek motywacji,
- niskie poczucie własnej wartości.
Warto podkreślić, że reakcje młodzieży nie zawsze są rozpoznawane jako sygnały choroby, a ich bagatelizowanie opóźnia uzyskanie pomocy.
Diagnozę depresji stawia przede wszystkim psychiatra lub psycholog kliniczny, a leczenie najczęściej obejmuje:
- psychoterapię (np. poznawczo-behawioralną, interpersonalną),
- farmakoterapię (dobieraną i nadzorowaną przez psychiatrę),
- wsparcie psychospołeczne (rodzina, szkoła, grupy wsparcia).
Oczywiście najlepsze efekty daje połączenie kilku metod, dopasowanych do indywidualnych potrzeb pacjenta, a w trakcie leczenia należy pamiętać, że osoby z depresją potrzebują akceptacji, zrozumienia i życzliwej obecności.
W przypadku wystąpienia myśli samobójczych lub ryzyka samookaleczenia konieczna jest pilna konsultacja z lekarzem lub kontakt z pogotowiem, telefonem zaufania albo numerem alarmowym:
- 112- numer alarmowy (pogotowie ratunkowe, policja, straż pożarna) - w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia.
- 116 123- Kryzysowy Telefon Zaufania- całodobowa, bezpłatna i poufna rozmowa z osobą wspierającą (dla dorosłych i młodzieży).
- 800 702 222- Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym- bezpłatna pomoc dla osób dorosłych.
- 116 111- Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży- pomoc także dla młodszych osób w kryzysie emocjonalnym.
- 800 702 222- Centrum Wsparcia (również wsparcie psychologiczne i rozmowa).
Podsumowując należy podkreślić, że depresja to poważna i realna choroba, która nie wynika z braku chęci czy słabości. Połączenie wiedzy, empatii i dostępu do profesjonalnego leczenia daje szansę na poprawę jakości życia, a im więcej mówi się o depresji bez tabu i stereotypów, tym łatwiej osobom chorym szukać pomocy i wsparcia.
Izabela Widawska-Loba